NẮNG CŨNG ĐANG VUI

- Chúng mày ơi lại chơi bắn bi đi.

- ừ, hôm nay tao được mấy viên bi mới đẹp lắm. Hết chê nha.

- Đợi đấy, tao sẽ thắng mày cho coi.

- …

Tiếng đùa vui ríu rít, tiếng cãi cọ chí chóe của đám trẻ bên kia làm em chú ý. Em đứng đó, bên kia lớp hàng rào cao ngất kẽm gai, lặng lẽ nhìn đám bạn cùng trang lứa đang chơi bi, đôi mắt thèm thuồng. Nhìn chúng chơi, tranh giành mấy hòn bi bé xíu tròn vo, thi nhau bắn trên nền đất mà em thấy tủi thân. Em khao khát được vượt qua lớp rào này chơi cùng tụi nó, có bầu bạn sẽ vui hơn chứ. Ừ, nhưng chỉ trong tưởng tượng của em thôi. Niềm khao khát tưởng chừng bé nhỏ ấy bao giờ mới trở thành hiện thực với em đây?... Trống đánh …tùng, tùng…Đám trẻ con thu vội những viên bi nhiều màu, hẹn nhau hôm sau chơi tiếp rồi chạy nhanh vào lớp học, trả lại không gian yên ắng cho sân trường. Giờ giải lao hết rồi.

Em lại bước đi, một mình trên con đường vắng. Em không dám về nhà. Từ sáng đến giờ em chưa xin được đồng nào cả, giờ mà về cha hỏi em biết nói thế nào đây? Cha lại đánh mắng em cho coi. Nhưng giờ trưa nắng, đường vắng tanh, em biết xin ai đây? Em bước vào quán giải khát bên lề đường, có vài người đang nghỉ chân ngồi uống nước trong quán. Em bước tới giọng run run, chìa đôi bàn tay gầy guộc nhỏ xíu ra xin: “cô chú ơi, cô chú cho cháu xin chút gì để ăn… cháu, cháu nhịn đói đã mấy ngày nay rồi,… cô chú làm ơn…”. Đôi nam nữ quay lại nhìn em, vẻ mặt khó chịu. Cô gái gắt gỏng, giọng chanh chua:

- Xin cái gì mà xin. Có cái gì mà xin với xỏ.

Rồi quay sang người bạn trai đi cùng: “Đấy, bảo anh rồi, ngồi đâu không ngồi lại chọn cái quán vỉa hè này, cứ người ra vào, kẻ xin xỏ… mất cả vui…”. Nói rồi cô ta đứng phắt dậy bỏ đi không thèm ngoái lại. Người bạn đi cùng vội vã trả tiền rồi rảo bước chạy theo, “Ô kìa, em,… chờ anh với…”. Em đứng đó, ngẩn người nhìn theo đôi trai gái khoác tay nhau đi xa dần.

Em lại bước đi, một mình trên con phố vắng. Dáng nhỏ gầy còm in liêu xiêu trên con đường nhỏ, như một chấm tròn trong cái nắng ban trưa. Đôi mắt nhìn xa xăm vào khoảng trời trước mặt. Em vẫn tiến về phía trước, dù chưa biết đích tới là đâu. Biết bao giờ mới có cái đích đến để em dừng lại? Mái tóc cháy nắng vàng khè dường như làm lụp xụp thêm khuôn mặt gầy gầy xanh xao của em.

Gia cảnh em tội lắm. Nhà em nghèo, cha lại rượu chè say xỉn liên miên, một mình mẹ gánh gồng nuôi cả nhà. Mẹ đau nặng nhưng không có tiền đi viện, cứ ráng đi làm đến kiệt sức rồi mất trong cảnh nghèo khó, bỏ lại em với người cha ngày ngày chỉ làm bạn với ma men. Gia cảnh càng kiệt quệ, người cha càng lún sâu trong vũng bùn. Khi mẹ mất, em mới năm tuổi. Mồ côi mẹ, cha chìm đắm với ma men, em như đứa trẻ mồ côi không nơi nương tựa, bơ vơ lạc lõng giữa dòng đời. Em không được đi học, không được đi chơi với đám bạn, chỉ suốt ngày quanh quẩn trong nhà, chờ đợi trong nỗi sợ hãi những cơn say của người cha. Cha em, người suốt ngày đi ra khỏi nhà từ sáng sớm và trở về nhà khi đã cháy túi, mộng mị với cơn say, thường trút lên em cái giọng lè nhè nát rượu, ông hay nói gì không rõ nữa, chửi rủa, khóc khóc cười cười như đang nói chyện với ai đó. Những lúc như thế em sợ cha lắm, chỉ nép một góc và im thin thít, thấp thỏm chờ đến khi cha ngủ say mới dám bước ra. Hàng xóm thương cậu bé mồ côi đáng tội nghiệp vẫn hay cho em khi chén cơm nguội khi củ sắn củ khoai.

Lớn lên tí nữa, người cha bắt em đi ăn xin, kiếm tiền về đưa ông ta. Em rong ruổi trên từng con đường, từng quán xá, chìa đôi bàn tay bé nhỏ ra xin những người qua đường. Có người thương tình cho em vài đồng bạc lẻ hoặc miếng bánh con con. Tiền xin được em phải nộp hết cho cha, nhưng bao nhiêu rồi ông cũng mua rượu hết. Vậy mà chưa yên, càng có tiền cha càng uống rượu, càng say cha càng chửi nhiều hơn. Em sợ mỗi khi thấy cha như vậy, em sợ cha lắm.

Lớn lên tí nữa, khi bạn bè cùng trang lứa cắp sách tới trường. Chúng ríu rít kể về trường học, về thầy cô giáo dạy chúng, về con chữ, con số được học, rồi về những trò chơi thú vị ở trường. Em nghe mà thích thú biết bao, em cũng ước ao được đến trường, được gặp cô giáo, được đọc chữ, học số, được chơi những trò chơi thú vị kia. Em ngồi và tưởng tượng mình được đi học, được mặc quần áo đẹp đến trường,… Mỗi ngày đi ngang qua nơi mà bạn bè gọi là trường học, em cố nán lại bên hàng rào, đưa mắt nhìn vào trong qua những khe hở bờ rào, trong đó là dãy các lớp học, bàn ghế thẳng hàng, đám bạn đang chăm chú nghe giảng. Bạn nào cũng mặc quần xanh áo trắng. Mấy anh chị lớn còn đeo khăn màu đỏ trên cổ nữa. Trường học thật đẹp, cô giáo đang giảng bài cũng đẹp, chắc cô nói chuyện hay lắm, ai cũng im lặng lắng nghe.

Cuộc sống của em vẫn cứ trôi đều đều như thế cho đến một ngày, có hai người lạ đến nhà em. Một cô đẹp đẹp mà em vẫn thường nhìn thấy khi đứng nhìn vào lớp học và một chú là lạ, hình như chưa gặp bao giờ. Lần đầu tiên có khách lạ đến nhà, cũng là lần đầu tiên em thấy cha tỉnh táo, không còn lè nhè, nói những lời khó hiểu, thay vào đó, cha tươi tỉnh, ăn mặc gọn gàng ngồi tiếp khách. Em vội nép sau cánh cửa nghe ngóng tình hình, nỗi sợ hãi vẫn thường trực trong lòng. Họ nói gì với nhau lâu lắm, đôi khi thấy gay gắt nữa, em nghe nhắc đến học, đến hội gì đó, có lúc cha giận giữ, có giọng nói nhẹ nhàng thuyết phục,… Rồi em thấy cha lặng im cúi đầu, hình như cha khóc. Vì sao? Em không hiểu. Em không biết rằng rồi đây cuộc đời em sẽ bước sang trang mới, những ước mơ của em rồi sẽ trở thành hiện thực, em sẽ không còn phải rong ruổi trên từng con phố giữa trưa bỏng nắng hay ngày mưa ướt át nữa… Em nép sau cánh cửa, lặng im…

*           *

*

- Chào ama Minh, chúng tôi đến đây vì chuyện của cháu Y’Minh. Chúng tôi được biết đến hoàn cảnh cháu Minh qua lời kể của các em học sinh trong trường. Mỗi ngày đi dạy tôi hay bắt gặp Minh đứng nép bên bờ rào nhìn vào lớp học một cách chăm chú. Bạn bè cháu nói cháu thích đi học lắm… vì vậy hôm nay chúng tôi đến đây…- Cô giáo Thu lên tiếng trước ánh mắt ngờ vực của ama Minh.

- Cô là cô giáo à, ra thế. Thảo nào thằng Minh hay đi sớm về trễ mà tiền chẳng được mấy đồng. Thằng này hư quá. Đấy cô xem, tôi nói nó đi học kiếm tiền nó không nghe, lại đi lảng vảng mấy cái chỗ không dành cho mình, làm phiền tới thầy cô. Cô cứ về đi, tôi sẽ đánh nó một trận cho nó chừa, không để nó làm phiền thầy cô nữa.

- ấy, ama Minh hiểu sai rồi. Chúng tôi đến đây không phải có ý đó.- Cán bộ Y’Lâm vội đỡ lời.- Cháu muốn đi học đó là điều tốt, đáng khích lệ động viên, anh đừng đánh mắng cháu, hãy tạo điều kiện cho cháu được đến trường với các bạn.

- Học hành gì chứ, nhà tôi nghèo, tiền ăn không có, học hành cái gì chứ. Tôi là tôi phải dạy nó kiếm tiền, kiếm tiền mới no bụng nó. Học hành mà làm gì. Cán bộ với cô giáo cứ về đi, để tôi tự dạy nó được rồi.- ama Minh hậm hực.

- Anh đừng nóng giận, chúng tôi đại diện cho Hôi Bảo trợ trẻ em của Tỉnh, đang thực hiện công tác xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học tại địa phương ta. Những cháu như Minh là đối tượng mà chúng tôi rất quan tâm, chúng tôi đang cố gắng để các cháu có cơ hội được đến trường học hành…

- Tôi đã nói rồi- ama Minh vẫn khăng khăng.- thời ông cha mình ngày xưa có học hành gì đâu mà vẫn sống được, có cơm ăn no bụng, có lúa gạo đầy nhà, trâu bò đầy chuồng đó thôi. Có ai cần chữ đâu. Để nó học kiếm tiền sau này no bụng nó. Đi học chữ có no bụng đâu.

- Kìa, ama Minh, anh nghĩ vậy là không đúng. Bây giờ là thời đại mới rồi, không như ông cha mình ngày xưa nữa. Đấy anh xem, buôn mình bây giờ bao nhiêu đổi mới, máy cày thay cho con trâu con bò, nhà nào cũng có ti vi, catset để nghe những cái mới. Các cháu phải được biết nhiều cái hay cái mới sau này vận dụng để làm buôn mình thêm phát triển hơn chứ. Có như vậy mới đỡ khổ được.- cán bộ Y’Lâm chân tình khuyên giải.

- Nhưng mà….

- Anh yên tâm, gia đình sẽ không phải lo gì hết, đây là dự án do nhà nước thực hiện. Đồng bào mình được ưu tiên lắm đó… Bây giờ anh cũng nên bỏ rượu đi, rượu không tốt cho sức khỏe đâu, anh cố gắng làm ăn để có chỗ dựa cho con cháu chứ, đúng không nào….

Sau một hồi được nghe khuyên giải, dường như ama Minh đã thông đầu tận cuối, lòng xuôi xuôi hơn.

*           * 

*

Cạch…! Em giật mình, hốt hoảng làm rơi thanh nứa đặt chênh vênh trên sạp gỗ. Mọi người quay lại nhìn làm em sợ hãi định chạy đi. “Minh, vào đây.” Giọng người cha khiến em khựng lại, đứng chết trân. Em thu hết can đảm, rón rén bước vào. Nỗi sợ hãi đang ngự trị trong lồng ngực. Em nhìn cha lấm lét, đợi chờ cơn thịnh nộ sắp tới vì cái tội nghe lén tày đình. Nhưng không, lần này khác, cha chỉ gọi em lại nhẹ nhàng “Y Minh, lại đây cha bảo…”. em đỡ sợ, bước lại gần hơn.

- Chào Minh.- Cô giáo Thu cất tiếng.

- Dạ, cháu chào cô, chú.- giọng em vẫn run run, sợ sệt.

- Minh ơi, em có muốn đi học không?

Như một phản xạ tự nhiên, mắt em sáng lên, đầu gật nhanh. Rồi, như sực nhớ ra điều gì, em giật nảy người, quay lại nhìn cha. Đôi mắt long lanh vẫn còn ngờ vực, sợ hãi. Lạ chưa, cha không nói gì, chỉ nhìn em trìu mến gật đầu.

- Minh à, cô là cô giáo. Cô hay thấy em đứng bên bờ rào nhìn vào lớp học chăm chú. Em muốn đi học không? Em lên lớp học của cô nha, cô sẽ dạy em học chữ cùng các bạn…

Giọng cô ngọt ngào quá, ngọt và mềm như cây kẹo bông người ta hay bán dạo trên đường vậy. Em đưa mắt nhìn khắp lượt, cô giáo, chú cán bộ rồi nhìn lên cha. Cha không nói gì, chỉ nhìn em, gật đầu. Cái gật đầu tin tưởng, nó giúp em hiểu và tin tưởng chọn lựa điều mình sẽ làm. Em mỉm cười thật tươi, gật đầu. Ngoài kia, cái nắng gay gắt ban trưa dường như cũng dịu lại. Kìa, nắng đang mỉm cười cùng gió. Nắng cũng đang vui.