SÀI GÒN VẪN ĐỢI NÓ VỀ THÔI

Lý Văn Lợi-Tác giả bài viết (nguồn: FBNV)

Sài Gòn hiện hữu trong đầu nó những ngày học phổ thông là qua những biển ghi lộ trình trên những chiếc xe Buôn Ma Thuột – Sài Gòn. Ngày ấy, nó mơ mộng lắm, nó quyết tâm học thật giỏi để mai sau xuống Sài Gòn học. Sài Gòn trong nó lúc ấy viển vông đến vô cùng. Có chăng nó cũng chỉ hình dung ra nơi đó người đông chen chúc như cảnh chợ búa mà lâu lâu nó được mẹ dắt theo một lần, nó chỉ hiểu được như vậy.

Nó chắc chắn sẽ nhớ như in cảm giác lần đầu đến nơi mà nó nghĩ nó sẽ theo học đại học, ngồi trên xe, nó bơ vơ một mình lọt thỏm phía hàng ghế cuối cùng, nó sẽ đến Sài Gòn chỉ trong chiều tối nay thôi. Sài Gòn cứ miên man trong đầu nó như thế nào nó không tưởng tượng nổi nữa. Và rồi, Sài Gòn chào nó vào buổi chiều tà, trong khung giờ cao điểm của thành phố khiến nó choáng ngợp mà nước mắt trào ra chỉ vì không dám qua đường. Sài Gòn nơi nó mơ mộng là đây.

Sài Gòn gắn bó với nó bắt đầu bằng những ngày đầu bỡ ngỡ, chập trững những bước đi đầu của chàng trai lần đầu bước khỏi lũy tre làng để đến với chốn phồn hoa đô hội, nó bị choáng ngợp với tốc độ của cuộc sống nơi đây, những dòng người xuôi ngược, những hàng xe nối dài mà đợi chờ mãi nó cũng không dám băng qua đường. Sài Gòn những ngày ấy khiến nó phải tự lập, nó khóc vì nhớ nhà, vì những lời nặng nhẹ của những đứa bạn cùng phòng kí túc xá đã chính thức cướp mất sự dỗ dành, chở tre của ba mẹ dành cho nó khi ở nhà.

Sài Gòn năng động, ồn ào, Sài Gòn không còn nữa những người thân bên cạnh nó, khiến nó phải hòa mình vào cuộc sống nơi đây. Sài Gòn đến với nó dữ dội quá, ấn tượng quá, đôi lúc nó muốn từ bỏ giấc mơ thành một chính trị gia để về với buôn làng yên ả, được oằn mình với những thác nước xoáy tít, được thả mình dưới những dòng sông quê, được về bên những trợ thụ đắc lực nhất để không phải bon chen, để được bảo vệ tối đa. Nhưng, Sài Gòn bén duyên với nó khi nó bước vào giảng đường thực sự. Rồi nó cũng quen với những con người xa quê vào Sài Gòn học như nó, nó thấy không còn cô đơn và xóa đi cảm giác tủi tủi khi nhớ nhà nữa, Sài Gòn giờ đây đã tạo cho nó cái đồng hồ sinh học với nhịp đều đặn để kịp với guồng quay mang tên năng động.

Nó mang đến Sài Gòn một con người chân chất và ngơ ngác như nai tơ đúng chất của núi rừng Tây Nguyên, thời gian cứ trôi đi lặng lẽ, nó cũng lớn dần lên, nó không còn nai tơ mãi nữa, nó thành cáo lúc nào không hay, nó đã là công dân của Sài Gòn, là sinh viên của Đại học Khoa học xã hội nhân văn, nó có nhóm học tập, có những người để sẻ chia mỗi lúc vui buồn. Nó xông xáo với những cuộc thi học thuật từ cấp khoa đến trường tổ chức. Nó đã biết lang thang Sài Gòn qua những tiệm sách cũ để rồi mọi chủ tiệm đều ấn tượng nó, nó thích cái cảm giác cứ đến là cô chủ lại hỏi nó : “ Đọc “hớt” chưa con” ? Nó mê sách mà đến nỗi mỗi lần mua lại được tặng thêm mà duy nhất chỉ có nó, đúng là khách hàng thân thiết mất rồi.

Nó có những người bạn thân đến từ mọi miền, nó không quên những buổi chiều lang thang Làng Đại Học thưởng thức những món sinh viên mà cả nhóm nó khoái khẩu nào là Cháo lòng Tân Tiến, nước mía Bà Hai, Tàu Hũ thể thao...Nó có những mùa Noel đáng nhớ với những người bạn, nó được thỏa thích chụp hình dưới những ánh đèn trang hoàng lộng lẫy mà dường như thành nét riêng của Sài Gòn, được chen chúc vào đám đông đến nghẹt thở khu quanh nhà thờ Đức Bà mà mãi hôm sau mới về phòng. Và, nó hạnh phúc khi được gặp thần tượng của nó qua những show diễn ở Kí túc xá mỗi dịp xuân về.

Sài Gòn của những ngày thân thương với nó ghi dấu nhất vẫn là những giờ học trên giảng đường, Nó luôn mang trong con người nó phương châm “Học hết sức, chơi hết mình”. Nó quên sao được cảm giác khi lần đầu nghe tên những Tiến sĩ, Phó giáo sư, Giáo sư sẽ phỏng vấn nó trong vòng thi tuyển chọn vào lớp Cử nhân tài năng, nó run run mà người ướt đẫm mồ hôi khi lần đầu trong cuộc đời nó được trải nghiệm, nó sẽ hằn ghi dấu với những bài tiểu luận khó mà tìm tài liệu mãi không ra dù đã chạy ngược xuôi từ thư viện trường đến thư viện tổng hợp, nó của sinh viên năm ba đánh dấu chút gì đáng tự hào khi dám thuyết trình trước đám đông mà được giảng viên tấm tắc khen.

Sài Gòn với nó không còn xa lạ nữa, nó yêu Sài Gòn từ lúc nào không hay, nó chưa bao giờ buột miệng để nói ra nhưng nó cảm nhận được nó yêu Sài Gòn lắm, nó yêu những chuyến xe buýt ngược xuôi, rong ruổi trên khắp các ngả phố, nó yêu những cô hàng quán ven cổng trường luôn niềm nở và cho nó những món ngon mà nó không bao giờ quên và nhiều nhiều lắm những điều nó không sao kể hết.

Nó nhớ Sài Gòn. Nhớ lắm, Sài Gòn đã cho nó nhiều thứ quá, Sài Gòn dạy nó mạnh mẽ hơn, bản lĩnh hơn, Sài Gòn cho nó biết nó là ai và nó phải làm gì, Sài Gòn cho nó môi trường học thuật quá tuyệt vời, cho nó những người bạn mà mỗi khi nhắc đến là biết bao kỷ niệm ùa về. Đêm nay, nó lại ngồi viết, nó viết với một tâm trạng khoan khoái xen lẫn chút gợi buồn, nó đã sống và đã xa Sài Gòn hơn hai tháng nay rồi, ừ, Sài Gòn vẫn cứ tấp nập, vẫn tắc đường, trên giảng đường vắng nó thì đàn em đã thay thế. Dẫu vẫn biết gặp nhau rồi lại xa nhau là thường, bởi đời người là những chuyến đi nhưng sao xa Sài Gòn nó thấy bồi hồi đến thế. Hễ có gì là nó lại đem Sài Gòn để so sánh, để ví von trong suy nghĩ của nó, Sài Gòn không mưa dầm như quê nó, Sài Gòn món gì cũng có...Tim nó sao cứ se thắt lại, Sài Gòn đã đi vào trong tâm hồn nó, Sài Gòn sẽ là một chương lớn trong cuốn nhật ký của nó, nó sẽ dựng một clip thiệt hoành tráng về thời sinh viên mà hai tiếng Sài Gòn cho phông nền sẽ đủ để bao hàm tất cả.

Xa Sài Gòn, nó nhớ da diết, nó vẫn sẽ trở lại, sẽ trở lại một ngày gần nhất thôi, về với Sài Gòn nó sẽ làm những điều nó đã từng làm, sẽ đến những nơi nó từng đến, lúc đấy chắc nó sẽ thỏa thích lắm đây. Sài Gòn ơi, mảnh đất đến rồi đi sao thấm đượm nghĩa tình đến thế. Nó lật lại thơ Chế Lan Viên mà nó hay ngấu nghiến thời phổ thông mơ mộng ấy. 

“Khi ta ở chỉ là nơi đất ở

Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn”

Nó chợt giật mình, giữa đại ngàn Tây Nguyên những tiếng gà đã gáy, màn đêm im ắng để nó viết về Sài Gòn như người tình lâu năm đã sáng dần lên. Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn. Sài Gòn ơi! Ta với mi đã là một, tâm hồn ta đã có Sài Gòn sâu sắc đến mặn nồng. Sài Gòn ngày Nó đến gần đây chắc chắn sẽ đổi thay nhiều thêm, và nó sẽ có niềm vui riêng ở đất Sài Gòn vào ngày làm lễ Tốt nghiệp. Rồi Sài Gòn vẫn đợi nó về thôi.

Theo: Lý Văn Lợi

(Nguồn: Facebook)

NẮNG CŨNG ĐANG VUI

- Chúng mày ơi lại chơi bắn bi đi.

- ừ, hôm nay tao được mấy viên bi mới đẹp lắm. Hết chê nha.

- Đợi đấy, tao sẽ thắng mày cho coi.

- …

Tiếng đùa vui ríu rít, tiếng cãi cọ chí chóe của đám trẻ bên kia làm em chú ý. Em đứng đó, bên kia lớp hàng rào cao ngất kẽm gai, lặng lẽ nhìn đám bạn cùng trang lứa đang chơi bi, đôi mắt thèm thuồng. Nhìn chúng chơi, tranh giành mấy hòn bi bé xíu tròn vo, thi nhau bắn trên nền đất mà em thấy tủi thân. Em khao khát được vượt qua lớp rào này chơi cùng tụi nó, có bầu bạn sẽ vui hơn chứ. Ừ, nhưng chỉ trong tưởng tượng của em thôi. Niềm khao khát tưởng chừng bé nhỏ ấy bao giờ mới trở thành hiện thực với em đây?... Trống đánh …tùng, tùng…Đám trẻ con thu vội những viên bi nhiều màu, hẹn nhau hôm sau chơi tiếp rồi chạy nhanh vào lớp học, trả lại không gian yên ắng cho sân trường. Giờ giải lao hết rồi.

Em lại bước đi, một mình trên con đường vắng. Em không dám về nhà. Từ sáng đến giờ em chưa xin được đồng nào cả, giờ mà về cha hỏi em biết nói thế nào đây? Cha lại đánh mắng em cho coi. Nhưng giờ trưa nắng, đường vắng tanh, em biết xin ai đây? Em bước vào quán giải khát bên lề đường, có vài người đang nghỉ chân ngồi uống nước trong quán. Em bước tới giọng run run, chìa đôi bàn tay gầy guộc nhỏ xíu ra xin: “cô chú ơi, cô chú cho cháu xin chút gì để ăn… cháu, cháu nhịn đói đã mấy ngày nay rồi,… cô chú làm ơn…”. Đôi nam nữ quay lại nhìn em, vẻ mặt khó chịu. Cô gái gắt gỏng, giọng chanh chua:

- Xin cái gì mà xin. Có cái gì mà xin với xỏ.

Rồi quay sang người bạn trai đi cùng: “Đấy, bảo anh rồi, ngồi đâu không ngồi lại chọn cái quán vỉa hè này, cứ người ra vào, kẻ xin xỏ… mất cả vui…”. Nói rồi cô ta đứng phắt dậy bỏ đi không thèm ngoái lại. Người bạn đi cùng vội vã trả tiền rồi rảo bước chạy theo, “Ô kìa, em,… chờ anh với…”. Em đứng đó, ngẩn người nhìn theo đôi trai gái khoác tay nhau đi xa dần.

Em lại bước đi, một mình trên con phố vắng. Dáng nhỏ gầy còm in liêu xiêu trên con đường nhỏ, như một chấm tròn trong cái nắng ban trưa. Đôi mắt nhìn xa xăm vào khoảng trời trước mặt. Em vẫn tiến về phía trước, dù chưa biết đích tới là đâu. Biết bao giờ mới có cái đích đến để em dừng lại? Mái tóc cháy nắng vàng khè dường như làm lụp xụp thêm khuôn mặt gầy gầy xanh xao của em.

Gia cảnh em tội lắm. Nhà em nghèo, cha lại rượu chè say xỉn liên miên, một mình mẹ gánh gồng nuôi cả nhà. Mẹ đau nặng nhưng không có tiền đi viện, cứ ráng đi làm đến kiệt sức rồi mất trong cảnh nghèo khó, bỏ lại em với người cha ngày ngày chỉ làm bạn với ma men. Gia cảnh càng kiệt quệ, người cha càng lún sâu trong vũng bùn. Khi mẹ mất, em mới năm tuổi. Mồ côi mẹ, cha chìm đắm với ma men, em như đứa trẻ mồ côi không nơi nương tựa, bơ vơ lạc lõng giữa dòng đời. Em không được đi học, không được đi chơi với đám bạn, chỉ suốt ngày quanh quẩn trong nhà, chờ đợi trong nỗi sợ hãi những cơn say của người cha. Cha em, người suốt ngày đi ra khỏi nhà từ sáng sớm và trở về nhà khi đã cháy túi, mộng mị với cơn say, thường trút lên em cái giọng lè nhè nát rượu, ông hay nói gì không rõ nữa, chửi rủa, khóc khóc cười cười như đang nói chyện với ai đó. Những lúc như thế em sợ cha lắm, chỉ nép một góc và im thin thít, thấp thỏm chờ đến khi cha ngủ say mới dám bước ra. Hàng xóm thương cậu bé mồ côi đáng tội nghiệp vẫn hay cho em khi chén cơm nguội khi củ sắn củ khoai.

Lớn lên tí nữa, người cha bắt em đi ăn xin, kiếm tiền về đưa ông ta. Em rong ruổi trên từng con đường, từng quán xá, chìa đôi bàn tay bé nhỏ ra xin những người qua đường. Có người thương tình cho em vài đồng bạc lẻ hoặc miếng bánh con con. Tiền xin được em phải nộp hết cho cha, nhưng bao nhiêu rồi ông cũng mua rượu hết. Vậy mà chưa yên, càng có tiền cha càng uống rượu, càng say cha càng chửi nhiều hơn. Em sợ mỗi khi thấy cha như vậy, em sợ cha lắm.

Lớn lên tí nữa, khi bạn bè cùng trang lứa cắp sách tới trường. Chúng ríu rít kể về trường học, về thầy cô giáo dạy chúng, về con chữ, con số được học, rồi về những trò chơi thú vị ở trường. Em nghe mà thích thú biết bao, em cũng ước ao được đến trường, được gặp cô giáo, được đọc chữ, học số, được chơi những trò chơi thú vị kia. Em ngồi và tưởng tượng mình được đi học, được mặc quần áo đẹp đến trường,… Mỗi ngày đi ngang qua nơi mà bạn bè gọi là trường học, em cố nán lại bên hàng rào, đưa mắt nhìn vào trong qua những khe hở bờ rào, trong đó là dãy các lớp học, bàn ghế thẳng hàng, đám bạn đang chăm chú nghe giảng. Bạn nào cũng mặc quần xanh áo trắng. Mấy anh chị lớn còn đeo khăn màu đỏ trên cổ nữa. Trường học thật đẹp, cô giáo đang giảng bài cũng đẹp, chắc cô nói chuyện hay lắm, ai cũng im lặng lắng nghe.

Cuộc sống của em vẫn cứ trôi đều đều như thế cho đến một ngày, có hai người lạ đến nhà em. Một cô đẹp đẹp mà em vẫn thường nhìn thấy khi đứng nhìn vào lớp học và một chú là lạ, hình như chưa gặp bao giờ. Lần đầu tiên có khách lạ đến nhà, cũng là lần đầu tiên em thấy cha tỉnh táo, không còn lè nhè, nói những lời khó hiểu, thay vào đó, cha tươi tỉnh, ăn mặc gọn gàng ngồi tiếp khách. Em vội nép sau cánh cửa nghe ngóng tình hình, nỗi sợ hãi vẫn thường trực trong lòng. Họ nói gì với nhau lâu lắm, đôi khi thấy gay gắt nữa, em nghe nhắc đến học, đến hội gì đó, có lúc cha giận giữ, có giọng nói nhẹ nhàng thuyết phục,… Rồi em thấy cha lặng im cúi đầu, hình như cha khóc. Vì sao? Em không hiểu. Em không biết rằng rồi đây cuộc đời em sẽ bước sang trang mới, những ước mơ của em rồi sẽ trở thành hiện thực, em sẽ không còn phải rong ruổi trên từng con phố giữa trưa bỏng nắng hay ngày mưa ướt át nữa… Em nép sau cánh cửa, lặng im…

*           *

*

- Chào ama Minh, chúng tôi đến đây vì chuyện của cháu Y’Minh. Chúng tôi được biết đến hoàn cảnh cháu Minh qua lời kể của các em học sinh trong trường. Mỗi ngày đi dạy tôi hay bắt gặp Minh đứng nép bên bờ rào nhìn vào lớp học một cách chăm chú. Bạn bè cháu nói cháu thích đi học lắm… vì vậy hôm nay chúng tôi đến đây…- Cô giáo Thu lên tiếng trước ánh mắt ngờ vực của ama Minh.

- Cô là cô giáo à, ra thế. Thảo nào thằng Minh hay đi sớm về trễ mà tiền chẳng được mấy đồng. Thằng này hư quá. Đấy cô xem, tôi nói nó đi học kiếm tiền nó không nghe, lại đi lảng vảng mấy cái chỗ không dành cho mình, làm phiền tới thầy cô. Cô cứ về đi, tôi sẽ đánh nó một trận cho nó chừa, không để nó làm phiền thầy cô nữa.

- ấy, ama Minh hiểu sai rồi. Chúng tôi đến đây không phải có ý đó.- Cán bộ Y’Lâm vội đỡ lời.- Cháu muốn đi học đó là điều tốt, đáng khích lệ động viên, anh đừng đánh mắng cháu, hãy tạo điều kiện cho cháu được đến trường với các bạn.

- Học hành gì chứ, nhà tôi nghèo, tiền ăn không có, học hành cái gì chứ. Tôi là tôi phải dạy nó kiếm tiền, kiếm tiền mới no bụng nó. Học hành mà làm gì. Cán bộ với cô giáo cứ về đi, để tôi tự dạy nó được rồi.- ama Minh hậm hực.

- Anh đừng nóng giận, chúng tôi đại diện cho Hôi Bảo trợ trẻ em của Tỉnh, đang thực hiện công tác xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học tại địa phương ta. Những cháu như Minh là đối tượng mà chúng tôi rất quan tâm, chúng tôi đang cố gắng để các cháu có cơ hội được đến trường học hành…

- Tôi đã nói rồi- ama Minh vẫn khăng khăng.- thời ông cha mình ngày xưa có học hành gì đâu mà vẫn sống được, có cơm ăn no bụng, có lúa gạo đầy nhà, trâu bò đầy chuồng đó thôi. Có ai cần chữ đâu. Để nó học kiếm tiền sau này no bụng nó. Đi học chữ có no bụng đâu.

- Kìa, ama Minh, anh nghĩ vậy là không đúng. Bây giờ là thời đại mới rồi, không như ông cha mình ngày xưa nữa. Đấy anh xem, buôn mình bây giờ bao nhiêu đổi mới, máy cày thay cho con trâu con bò, nhà nào cũng có ti vi, catset để nghe những cái mới. Các cháu phải được biết nhiều cái hay cái mới sau này vận dụng để làm buôn mình thêm phát triển hơn chứ. Có như vậy mới đỡ khổ được.- cán bộ Y’Lâm chân tình khuyên giải.

- Nhưng mà….

- Anh yên tâm, gia đình sẽ không phải lo gì hết, đây là dự án do nhà nước thực hiện. Đồng bào mình được ưu tiên lắm đó… Bây giờ anh cũng nên bỏ rượu đi, rượu không tốt cho sức khỏe đâu, anh cố gắng làm ăn để có chỗ dựa cho con cháu chứ, đúng không nào….

Sau một hồi được nghe khuyên giải, dường như ama Minh đã thông đầu tận cuối, lòng xuôi xuôi hơn.

*           * 

*

Cạch…! Em giật mình, hốt hoảng làm rơi thanh nứa đặt chênh vênh trên sạp gỗ. Mọi người quay lại nhìn làm em sợ hãi định chạy đi. “Minh, vào đây.” Giọng người cha khiến em khựng lại, đứng chết trân. Em thu hết can đảm, rón rén bước vào. Nỗi sợ hãi đang ngự trị trong lồng ngực. Em nhìn cha lấm lét, đợi chờ cơn thịnh nộ sắp tới vì cái tội nghe lén tày đình. Nhưng không, lần này khác, cha chỉ gọi em lại nhẹ nhàng “Y Minh, lại đây cha bảo…”. em đỡ sợ, bước lại gần hơn.

- Chào Minh.- Cô giáo Thu cất tiếng.

- Dạ, cháu chào cô, chú.- giọng em vẫn run run, sợ sệt.

- Minh ơi, em có muốn đi học không?

Như một phản xạ tự nhiên, mắt em sáng lên, đầu gật nhanh. Rồi, như sực nhớ ra điều gì, em giật nảy người, quay lại nhìn cha. Đôi mắt long lanh vẫn còn ngờ vực, sợ hãi. Lạ chưa, cha không nói gì, chỉ nhìn em trìu mến gật đầu.

- Minh à, cô là cô giáo. Cô hay thấy em đứng bên bờ rào nhìn vào lớp học chăm chú. Em muốn đi học không? Em lên lớp học của cô nha, cô sẽ dạy em học chữ cùng các bạn…

Giọng cô ngọt ngào quá, ngọt và mềm như cây kẹo bông người ta hay bán dạo trên đường vậy. Em đưa mắt nhìn khắp lượt, cô giáo, chú cán bộ rồi nhìn lên cha. Cha không nói gì, chỉ nhìn em, gật đầu. Cái gật đầu tin tưởng, nó giúp em hiểu và tin tưởng chọn lựa điều mình sẽ làm. Em mỉm cười thật tươi, gật đầu. Ngoài kia, cái nắng gay gắt ban trưa dường như cũng dịu lại. Kìa, nắng đang mỉm cười cùng gió. Nắng cũng đang vui.